/ LIST PRZEWODNI

W imieniu Fundacji Aktywnych Obywateli im. Józefa Dietla mam przyjemność zaprosić artystów sztuk wizualnych do udziału w konkursie na projekt obiektu rzeźbiarskiego oraz ingerencji artystycznych w nawierzchnię, które zostaną zrealizowane na skwerze im. Mariana Eilego w Krakowie.

Konkurs jest częścią projektu rewitalizacyjnego pod nazwą „Superścieżka”, który dotyczy pasa terenów zielonych, rozciągających się pomiędzy rondami: Mogilskim i Grzegórzeckim w Krakowie. Celem projektu jest przekształcenie rozbitego dotąd obszaru w zróżnicowaną funkcjonalnie, lecz spójną formalnie przestrzeń rekreacyjną. Jak wykazały konsultacje społeczne, przeprowadzone przez organizatora konkursu, mieszkańcy oczekują m.in. zwiększenia dostępności terenu, udrożnienia ciągów komunikacyjnych, ujednolicenia małej architektury, ale także symbolicznych odniesień do dziedzictwa kulturowego miasta. Istotną rolę w tym procesie ma odegrać sztuka w przestrzeni publicznej.

Zgodnie z wolą mieszkańców, hasłem przewodnim całego projektu jest „słowo”, które można rozwinąć zarówno w kierunku literatury, jak i typografii. Na wniosek radnych od 2010 r. skwer nosi imię Mariana Eilego – pierwszego redaktora naczelnego krakowskiego tygodnika społeczno-kulturalnego „Przekrój”. Rozpisując konkurs zdecydowaliśmy się zachować związek z „Przekrojem” i jego „złotą erą”, w latach 1945-1969. W tym celu, do dyspozycji uczestników konkursu oddajemy zasób literacki, przygotowany przez ekspertów z tej dziedziny. Chcielibyśmy, aby projekty zgłoszone na konkurs były jak teksty w „Przekroju” – literacko wyrafinowane, a jednocześnie lekkie i przystępne dla szerokiego odbiorcy.

Charakterystyczną cechą „Przekroju” była jego siła przyciągania. Stałymi współpracownikami pisma byli m.in.: Jarosław Iwaszkiewicz, Konstanty Ildefons Gałczyński, Ludwik Jerzy Kern, Jan Sztaudynger czy Stanisław Lem. Magnetyczność „Przekroju” była tak silna, że nawet Pablo Picasso, podczas wizyty w Polsce, nie mógł sobie odmówić wizyty w redakcji. Należy przy tym pamiętać, że „Przekrój” to nie tylko kopalnia referencji literackich, ale także plastycznych, jak ilustracje Daniela Mroza, Zbigniewa Lengrena, Kazimierza Mikulskiego, Jerzego Skarżyńskiego, czy Sławomira Mrożka. Wszystkie numery „Przekroju” są obecnie zdigitalizowane i dostępne pod adresem: http://mbc.malopolska.pl/publication/62272

Propozycje zgłoszone na konkurs muszą uwzględniać uwarunkowania przestrzenne wynikające z koncepcji projektowej przygotowanej przez organizatora. Obiekt rzeźbiarski, zrealizowany na podstawie wyłonionego w konkursie projektu, będzie posadowiony w bezpośrednim otoczeniu drzew i zieleni parkowej. Niewielka przestrzeń skweru wymusza konieczność dostosowania proporcji bryły, której podstawa nie może przekroczyć wymiarów podanych w regulaminie konkursu. Warto wziąć pod uwagę, że wokół miejsca posadowienia obiektu rzeźbiarskiego zaplanowano ławki, zwrócone frontem w kierunku bryły. Pozostawiamy uczestnikom dowolność w zakresie surowców, jednakże sygnalizujemy, że elementami składowymi kompozycji mogą być nie tylko drewno, stal czy beton, ale także np. światło, dźwięk lub strumień danych. Natomiast ingerencje artystyczne w nawierzchnię skweru powinny mieć przebieg linearny i przywodzić na myśl ciek wodny.

Organizatorzy nie określają szczegółowo konwencji plastycznej projektu, wychodząc z założenia, iż decyzje te leżą w kompetencji artystów. Zależy nam jednak, aby obiekt rzeźbiarski oraz ingerencje artystyczne w nawierzchnię dobrze korespondowały ze sobą, a także z otoczeniem. Wyłonione w konkursie rozwiązania mają dać impuls do „rozlewania się” sztuki po całym terenie „Superścieżki”, w kolejnych etapach realizacyjnych projektu, a także stać się przyczynkiem do ustalenia klucza estetycznego dla całego obszaru. Przed uczestnikami konkursu stoi więc odpowiedzialne i trudne zadanie. Życzę im powodzenia!

Artur Wabik
Dyrektor Artystyczny konkursu

SYLWETKI JURORÓW



Tomasz Pindel

Z wykształcenia iberysta-literaturoznawca, były wykładowca literatury latynoamerykańskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim i przez 15 lat pracownik Instytutu Książki (promocja polskiej literatury zagranicą). Tłumacz literatury hiszpańskojęzycznej na polski (wydał ponad 40 przekładów), autor dwóch książek literaturoznawczych, jednej powieści i biografii Maria Vargasa Llosy. Prowadzi blog poczytane.blog.onet.pl, a także, razem z Szymonem Kloską, audycję "Piątka z literatury" w RMF Classic.
Szymon Kłoska

Dziennikarz, bloger, bibliofil. Przez lata związany był z Instytutem Książki. Prowadził liczne programy telewizyjne i audycje o literaturze, między innymi: WOK – Wszystko o Kulturze, Książki na Lato czy Piątka z literatury. Niedawno powstał jego nowy program Myślnik. Pisuje na papierze (kiedyś w „Bluszczu” i „Chimerze”, obecnie w kwartalniku „Ryms” i „Tygodniku Powszechnym”) i w sieci, współprowadząc (z Tomaszem Pindelem) subiektywny blog Poczytane. Współtwórca Festiwalu Literatury dla Dzieci. Jak sam mówi, czyta kilka książek jednocześnie, nie używa zakładek, nie robi notatek, nie uznaje podziałów wewnątrzliterackich.
Agnieszka Wolny-Hamkało

Agnieszka Wolny-Hamkało – pisarka. Autorka dwóch powieści, ośmiu tomów wierszy, książek dla dzieci i dramatów. Ostatnio wydała powieść „41 utonięć” (Iskry 2015). Prowadziła programy poświęcone książkom w TVP1 (Hurtownia książek 2009-2011) i w TVP Kultura (2008). W latach 2013 – 2014 była wicenaczelną literackiego miesięcznika „Chimera”. Kuratorka programowa Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania, redaktorka Laboratorium Opowieści. Felietonistka „Gazety Wyborczej” i „Przeglądu”. W pismach publikuje teksty o sztuce współczesnej. Jesienią ukaże się jej nowa książka „Nikt nas nie upomni”. Mieszka we Wrocławiu.
Aleksander Janicki

Absolwent Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Jest twórcą licznych instalacji multimedialnych (Inter i semi – aktywnych), prezentowanych w przestrzeni publicznej. Jest autorem artystycznych akcji i działań parateatralnych w Polsce i zagranicą np. "Visitor" z serii Re-Produkcje, prezentowaną niezależnie w Muenster, Kassel, Wenecji oraz na Art Forum w Berlinie, Krakowie, Warszawie, Frankfurcie nad Menem, St. Petersburgu i w Norymberdze. Zajmuje się też grafiką, fotografią, wideo, projektowaniem graficznym i aranżacją przestrzeni, w tym ekspozycyjnych (między innymi: Hiroshige - Multimedialnie CsiTJ Manggha, (2002); Identity - Bunkier Sztuki w Krakowie (2005/06), Wreszcie Nowa! - Muzeum Narodowe w Krakowie (2007) , Ukryta Dekada (2009/10)). Jest pomysłodawcą i współautorem projektu multimedialnego Pawilonu Polskiego na Expo 2005 w Japonii oraz przestrzeni DOJO Stara Wieś - Centrum Japońskich Sztuk Walki w Górach Świętokrzyskich - pierwszego na taką skalę ośrodka w Europie.
Małgorzata Tujko

Architekt krajobrazu, absolwentka Wydziału Architektury Krajobrazu oraz Planowania Krajobrazu i Gospodarki Przestrzennej Politechniki Krakowskiej; Inspektor Nadzoru Terenów Zieleni. Właścicielka Pracowni Projektowej „LAND-ARCH”, zajmującej się kreowaniem „zielonych przestrzeni”, zarówno publicznych jak i prywatnych. Członkini wielu zespołów projektowych. Sztandarowe realizacje inwestycji publicznych w zakresie architektury krajobrazu: to m. in. Otoczenie Małopolskiego Ogrodu Sztuki czy projekt „Placu Na Salwatorze”, Centrum Kongresowe „ICE” Kraków.
Anna Veronika Themerson

Związana z Krakowem, architekt z wieloletnią praktyką w zawodzie, od kilkunastu lat zajmuje się także kierowaniem projektami oraz realizacją zamierzeń inwestycyjnych. Obecnie prowadzi projekt przy Rondzie Mogilskim, który stał się inspiracją do powstania pomysłu Superścieżki. Gorąca zwolenniczka projektowania odpowiedzialnego społecznie.
Katarzyna Rajss-Kałużna

Pełni funkcję Miejskiego Architekta Krajobrazu w Krakowie. Absolwentka Wydziału Architektury i Urbanistyki Politechniki Krakowskiej, kierunku: architektura krajobrazu. Pracowała m.in. jako projektantka terenów zieleni. Obecnie do jej głównych zadań należy kreowanie spójnego wizerunku terenów zieleni, zintegrowanie działań różnych podmiotów w zakresie kształtowania terenów zieleni oraz podejmowanie działań na rzecz harmonijnego, systemowego rozwoju tych terenów. Wychowała się na Grzegórzkach.
Maciej Hankus

Maciej Hankus - rodowity krakowianin. Radny Dzielnicy II Grzegórzki na drugą kadencję. Obecnie zastępca Przewodniczącej Rady i Zarządu Dzielnicy, społecznik, altruista. Żywo zaangażowany w sprawy zieleni i bezpieczeństwa na terenie Dzielnicy II. Ponadto członek kilku stowarzyszeń.
Artur Wabik

Artysta sztuk wizualnych, kurator, publicysta, badacz popkultury. Od lat dziewięćdziesiątych związany ze street artem, autor murali i instalacji w przestrzeni publicznej, specjalista ds. sztuk wizualnych w Artetece Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie. Współpracował z Instytutem Książki, Małopolskim Instytutem Kultury, Instytutem Rozwoju Miast, oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie. Dyrektor Artystyczny konkursu na projekt obiektu rzeźbiarskiego oraz ingerencji artystycznych w nawierzchnię skweru im. Mariana Eilego w Krakowie.

ORGANIZATORZY



WYNIKI KONKURSU


Wierszownik stanie na skwerze Eilego

Projekt przygotowany przez Aleksandra Rokosza i Szymona Ruszczewskiego, zatytułowany „Wierszownik”, będzie realizowany na skwerze im. Mariana Eilego w ramach projektu Superścieżki.

Na instalację złoży się rzeźba – dynamiczna kompozycja wydłużonych drukarskich czcionek, oraz wyłom w bruku, tworzące efekt słowa, odwołujące się do dorobku „Przekroju” – pisma założonego przez patrona skweru. Zwycięzcy konkursu – oprócz możliwości realizacji ich projektu – otrzymają nagrodę w wysokości 10 tysięcy złotych, ufundowaną przez Radę Dzielnicy II, która objęła patronat nad konkursem, oraz Skanska Property Poland – inicjatora projektu Superścieżki.

Projekt został wybrany przez interdyscyplinarne jury pod przewodnictwem Artura Wabika spośród 9 propozycji, które przed końcem ubiegłego roku napłynęły do organizatorów konkursu z całego świata – dość stwierdzić, że zwycięzcy mieszkają we Włoszech i w Kanadzie. Choć to ich pierwsza wspólna praca oraz autorska realizacja pomnikowo-rzeźbiarska, to indywidualnie przygotowywali już projekty zagospodarowania placów i skwerów oraz drobne prace koncepcyjne na pograniczu architektury i sztuki, jak np. scenografie teatralne.

– Nagrodzona praca została wybrana niejednogłośnie, ale w głosowaniu uzyskała 9 punktów przewagi nad drugą w kolejności propozycją – zdradza Artur Wabik, krakowski artysta sztuk wizualnych. – Propozycja „Wierszownika” przedstawia nie tylko wysoką wartość wizualną, ale i najpełniej realizuje wymogi konkursu, przyjmując z jednej strony formę rzeźby, z drugiej zaś – elementy interwencji artystycznej w nawierzchni skweru – dodaje dyrektor konkursu.

W swojej koncepcji zwycięzcy konkursu nawiązali do patrona skweru i tworzonego przez niego magazynu „Przekrój”, a jednocześnie odwołali się do koncepcji „słowa”, która zwyciężyła w głosowaniu mieszkańców. W projekcie pojawiają się więc litery – najmniejsze części składowe „słowa”, będące odzwierciedleniem uniwersalności alfabetu, pozwalającego tworzyć i budować zarówno nowe, jak i znane już wyrazy.

– Tak, jak „Przekrój” kruszył niewzruszalność partyjnych dygnitarzy, tak instalacja kruszy istniejący bruk, wyrywa się spod niego na światło dzienne – tłumaczy ideę „Wierszownika” Szymon Ruszczewski, jeden z autorów projektu. – Powstały wyłom w bruku to miejsce dla słowa: impet wyrastających spod powierzchni chodnika liter tworzy wyrwę, ukazując jasny, świeży świat idei, kryjący się pod szarą patyną rzeczywistości – opowiada architekt i artysta z włoskiej Florencji.

W jaki sposób powstawał projekt, skoro różnica czasu między Włochami a kanadyjskim Vancouver, gdzie pracuje drugi z autorów, wynosi aż dziewięć godzin i kilka tysięcy kilometrów? – Odległości już dziś nic nie znaczą – śmieje się Szymon Ruszczewski. – Mimo olbrzymiego dystansu udawało nam się wspólnie rozmawiać i pracować nad projektem, głównie dlatego, że natura konkursu wymagała bardziej pracy koncepcyjnej i długiej dyskusji niż samego rysowania – zdradza autor.

Obiekt ma być realizowany i oddany do użytku wraz z otwarciem zrewitalizowanego skweru im. Mariana Eilego, co planowane jest na początek czerwca – będzie to zarazem pierwsza część projektu „Superścieżki”, która pojawi się w przestrzeni miasta. – Prace przygotowawcze na skwerze ruszą na przełomie najbliższych tygodni – przedstawia harmonogram Veronika Themerson ze Skanska Property Poland, inwestora w sąsiadującym ze skwerem budynku Axis. – Przed rozpoczęciem realizacji rzeźby niezbędne będą jeszcze konsultacje z autorami w sprawie przygotowania projektu wykonawczego, a także wdrożenie w nim pewnych zmian i funkcjonalności, obejmujących chociażby interaktywność tego projektu – dodaje project manager Skanska.

Prace nad realizacją rzeźby i interwencji w nawierzchnię zaczną się już w lutym, razem ze startem prac na skwerze Mariana Eilego.


DO POBRANIA:


Wierszownik - opis Wierszownik - wizualizacje